Cholesterol và chứng bệnh mỡ trong máu và chứng xơ vữa động mạch

Các bệnh gây ra do dư thừa mỡ khá phổ biến. Nhiều người cho rằng bệnh này gây ra do tuổi già nhưng thật sự đó chỉ là sự trùng hợp khi người ta lão hóa, quá trình thay đổi chất chậm hơn so với khi trẻ nên sự tích trữ mỡ và nhu cầu năng lượng giảm đi gây ra hiện tượng béo phì. Chính sự béo phì hay sự tích trữ mỡ thừa gây ra hiện tượng mỡ trôi nổi cholesterol. Ở blog tuần trước, tôi có viết bài sơ lược về các lọai chất béo nhưng vẫn chưa đề cập đến cholesterol là cha đẻ của nhiều hormone khác cũng có gốc từ chất béo (hormone nam testosterones và hormone nữ bao gồm estradiol, progesterone, và dĩ nhiên không thể thiếu mặt cortisol). Blog này chỉ nói về chất béo trong cơ thể con người và đặc biệt là cholesterol và các bệnh do dư thừa cholesterol.

plaque

Nói ví dụ thế này cho dễ hiểu: khi bạn mua thịt bò hay heo, bạn thấy đôi khi có miếng thịt nạc có vân mỡ nằm lẫn trong phần thịt nạc. Dạng mỡ như trên chính là mỡ được tích trong cơ thể động vật, bao gồm cả con người. Khi chúng ta ăn chất béo, dạ dày sẽ phân hủy chất béo đó thành 3 thành phần nhỏ bao gồm cholesterol trong thức ăn, xong rồi đóng gói đem đến khúc ruột non, mở gói ra để ruột hấp thụ dinh dưỡng (bao gồm calories). Sau khi dinh dưỡng và calories đã hấp thụ, phần cholesterol từ thực phẩm không cung cấp calories cho con người sẽ được tải lên tàu vận chuyển tên “chylomicron” rồi đi đến lá gan để gan chế biến.

Bạn nên biết bởi vì cholesterol là cha đẻ của các hormone sinh dục nam và nữ nên việc duy trì nòi giống phụ thuộc rất nhiều vào cholesterol. Do đó, mẹ Tự Nhiên không thể để nguy cơ tuyệt vong vào tay (hay miệng?) con người mà bắt buộc một quy chế TỰ SẢN XUẤT cholesterol trong GAN. Nói cách khác, chúng ta không cần cholesterol từ thực phẩm để bảo đảm mức cholesterol cần thiết cho sự sinh tồn.

Dẫu rằng lá gan có đủ năng lực tái tạo cholesterol, nó cũng có năng lực phân hủy MỘT LƯỢNG CHOLESTEROL DƯ THỪA NHẤT ĐỊNH nếu chúng ta ăn cholesterol từ thực phẩm. Từ khóa ở đây là “một lượng nhất định” tùy theo di truyền và chức năng gan.

Sau khi cholesterol từ thực phẩm được chở đến gan, lá gan sẽ đóng gói luôn phần cholesterol này và phần nó tự sản xuất, rồi tống lên “tàu vận chuyển tên LDL” để đến các cơ quan cần cholesterol. Nếu tàu LDL đến nơi mà cơ quan tiếp nhận không có cảng cập tàu thì tàu không cập bến đổ hang được thì xin thưa đây chính là hiện tượng di truyền và người ta sẽ bị bệnh mỡ trong máu bất kể chế độ ăn uống có nhiều hay ít cholesterol.

Sau khi tàu vận chuyển LDL làm xong nhiệm vụ đổ hang cholesterol, nó sẽ bị phân hủy. Tàu vận chuyển thứ 2 HDL sẽ đến thâu nhận những chú cholesterol vô gia cư nếu cơ quan tiếp nhận đã quá tải không cần cholesterol nữa. Sau khi cholesterol được tải lân HDL, HDL sẽ chở chúng đến các cơ quan chế tạo hormone như cơ quan sinh sản nữ và nam, cơ quan adrenal (hổng biết tên Tiếng Việt chỉ biết nó nằm ngay trên quả thận) còn dư thừa nữa thì nó đưa cholesterol quay về gan để phân hủy.

Quay lại nói tiếp đến số phận của những chiếc tàu LDL không có cảng cập bến: trong khi các tàu HDL đến cảng lấy hang cholesterol đi làm việc chính đáng thì các tàu LDL với mớ hang cholesterol sẽ trở thành vô gia cư (bởi vì chủ tàu LDL chỉ có một nhiệm vụ là tống khứ mớ hang cholesterol xong rồi….bị hủy, nhưng một khi nó vẫn còn hàng trong tay thì chưa đi chết được.

Thế thì các chủ tàu LDL cùng với số hàng cholesterol không ai cần cứ thế lênh đênh -đến một ngày xấu trời nào đó, chúng gặp hên tìm được một vài mạch máu trú thân, rồi thì a lê hấp chúng vào cư trú (bám) tại các thành mạch máu đó. Một khi chúng bám vào thành mạch máu, LDL trở thành dị biến và sự dị biến này giúp chúng có khả năng hấp dẫn nhiều LDL đang lênh đênh khác vào ngay thành mạch máu đó. Và đây là nguyên nhận của chứng bệnh xơ vữa mạch máu. Khi bác sĩ nói  động mạch/tĩnh mạch của một bệnh nhân bị nghẽn 70% tức là 70% đường kính đã bị bao quanh bởi cholesterol. Bởi vì cholesterol làm giảm độ đàn hồi của máu nên nên hiện tượng này cũng được gọi là xơ vữa (xơ cứng) động mạch/tĩnh mạch.

Như đã nói, cholesterol không tự nó “bơi” được nên nó cần cầu vận chuyển LDL và HDL để chở nó đi. Vì vậy, khi rút máu xét nghiệm, người ta chỉ báo cáo “cholesterol” ở dưới dạng HDL và LDL mà thôi.

Thông số của bản xét nghiệm

  • HDL theo tiêu chuẩn là trên 60 mg/dL
  • Nếu HDL của bạn trong mức 40-59, bạn nên phấn đấu nhiều hơn
  • Nếu HDL dưới 40 mg/dL, bạn có nguy cơ bị chứng mỡ trong máu (nhẹ) và xơ vữa động mạch (nặng)
  • Với LDL, tiêu chuẩn là dưới 100 mg/dL
  • Ở mức 101-129 mg/dL, bạn thuộc nhóm có nguy cơ bị các bệnh tim mạch (các trường hợp bệnh nhân trong mức này thường chỉ uống thuốc giảm cholesterol do bác sĩ kê đơn nhưng-có thể thuốc một mình đã đủ kiểm sóat bệnh-tuy nhiên nếu không thay đổi cách sinh họat thì bệnh vẫn có thể tiến triển đến giai đọan 2.)
  • Ở mức 130-159 mg/dL kiểu này giống như một chân qua cửa, bạn cần phải kết hợp thuốc men và thay đổi chế độ ăn uống và tập luyện
  • LDL trên 160 mg/dL: bạn phải trò chuyện với bác sĩ chuyên khoa và bàn bạc sự khác biệt giữa các lọai thuốc cộng thêm thay đổi lối ăn uống sinh họat và xét nghiệm máu thường xuyên như bác sĩ dặn.

Chế độ chữa trị với thực phẩm TLC

TLC viết tắt của therapeutic lifestyle change. Nội dung chính của chế độ TLC là

  1. thể dục 30 phút, ít nhất 5 ngày/tuần
  2. Ít thịt đỏ động vật (bò, cừu, trâu) và mỡ chế biến có chất béo bão hòa
  3. chất béo chuyển hóa trans fat,
  4. dầu cọ và dầu dừa và sản phẩm từ chất béo của trái dừa bao gồm nước cốt dừa, kẹo dừa, bánh làm từ khô dừa, mứt dừa v.v,
  5. Hạn chế đường các lọai bao gồm bánh, kẹo, nước ngọt, nước ép trái cây (kể cả lọai 100% nguyên chất-bạn tốt hơn nên ăn trái cây chứ đừng uống trái cây)
  6. Tuyệt đối không hút thuốc hay tiếp xúc với khói thuốc lá

(nếu trong nhà có ai hút thuốc thì yêu cầu họ không hút trong ….50 mét-còn nếu họ cố chấp không thay đổi thì lúc đó bạn nên tự hỏi mình và họ một câu “what am I to you?”-với anh/chị/bố/me/con/cháu tôi không có giá trị bằng cái cây thuốc lá đó sao?)

Bản thân chuyên  viên dinh dưỡng chỉ có thể khuyên bạn nên ăn uống tập luyện thế nào còn việc thuốc men là trách nhiệm của chính bản thân bạn và bác sĩ chữa trị cho riêng bạn. Do đó, trong bất cứ trường hợp nào, bạn nên uống theo đơn. Một khi sự thay đổi trong chế độ sinh họat có thật sự giảm đi cholesterol thì lúc đó bạn hỏi bác sĩ gia giảm hay cắt hẳn thuốc ra khỏi cuộc sống của bạn vẫn không muộn. Tuy nhiên, như đã nói ở trên, một số người có đột biến di truyền nên cơ thể không có “cảng” cập bến cho LDL nên cho dù họ ăn uống tập luyện ra sao thì LDL vẫn luôn cao-với những người này, thuốc là một phần không thể thiếu.

Advertisements

3 thoughts on “Cholesterol và chứng bệnh mỡ trong máu và chứng xơ vữa động mạch

  1. Chị ơi, mục số 3 và số 4 cũng là hạn chế ăn các đồ đó đúng không ạ? mẹ em mới xét nghiệm bị men gan với mỡ máu cao nên em muốn tìm hiểu kĩ hơn chút ạ. Mà em thấy mẹ em vận động khá nhiều, rất hạn chế ăn đồ ngọt và dầu mỡ, ăn nhiều rau và hoa quả, cũng không béo phì ( mẹ em cao 1.53, nặng 49kg, thân hình rất bình thường), thế mà lại mắc 2 chứng bệnh trên, chắc hẳn 1 phần là do tuổi già và có thể là nạp vitamin chưa đủ chị nhỉ?

    Số lượt thích

    • Ừ mục 3&4 cần hạn chế. Mục 5 đường các loại lẽ ra chị phải ghi rõ luôn tinh bột như cơm, mì, bún vv vì những món này khi phân huỷ cũng thành đường. Chế độ ăn cụ thể của mẹ em thì chị phải hỏi bác liệt kê các món ăn hàng ngày. Nếu bác hút thuốc, dùng rượu thường hay ăn trứng và những món nội tạng như gan, lưỡi, tim, ruột non vv thì có thể giải thích phần nào bác bị mỡ trong máu. Tuy nhiên dựa theo chi tiết chiều cao và cân nặng thì việc bác bị mỡ trong máu cao thì chỉ có thể do 2 nguyên nhân: 1) bác bẩm sinh không có đủ số tàu vận chuyển cholesterol LDL bất kể bác gầy hay ăn uống tốt thế nào cũng không thay đổi tính di truyền này và bác phải kết hợp cả hai TLC và dùng thuốc hạ cholesterol. 2) chức năng gan suy giảm sẽ ảnh hưởng đến gan sản xuất và recycle cholesterol như chẩn đoán men gan của bác sĩ. Em có bản xét nghiệm bao gồm HDL, LDL, tổng cholesterol và mỡ triglyceride không?

      Liked by 1 person

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s