Phần 2: Bệnh tiểu đường: Nguyên nhân, dấu hiệu và hệ quả, phân loại

Đến hẹn lại lên: blog hôm nay viết tiếp phần 2 của sê ri bệnh tiểu đường, chủ yếu nói về bệnh phát triển thế nào, các dấu hiệu bệnh, và phân loại bệnh lý.  Phần 3 sẽ nói đến các hệ quả khác nhau của các phân loại bệnh lý tiểu đường cũng như cách kiểm soát tình hình bệnh. Phần 4 là blog đặc biệt chuyên đề về cách kiềm soát thực phẩm giàu hydrat cacbon dành riêng cho người bị tiểu đường.

1/ Nguyên nhân gây bệnh

Phần 1 của blog nói về hydrat cacbon, nhấn mạnh đến kết quả cuối cùng của hydrat cacbon là bị hệ tiêu hóa phân hủy thành đường glucô (glucose). Blog 1 có nói đường glucose là dinh dưỡng cần thiết cho não nên bệnh nhân tiểu đường thường hay ngất vì liên quan đến quá trình tiêu hóa glucose.

Glucose là đường có mặt trong khắp cơ thể người vì nó có mặt trong máu. Do đó, bệnh án luôn nói đường trong máu là nói đến lượng glucose có trong máu. Khi bạn ăn uống thực phẩm giàu hydrat cacbon, trải qua quá trình tiêu hóa với sự tham gia của nhiều men tiêu hóa khác nhau, cuối cùng glucose sẽ được tách ra. Khi glucose hiện diện trong máu, tuyến tụy (pancreas) sẽ tiết ra một loại hóc môn gọi là insulin.

Lúc học năm 3, giáo sư có nói thế này: cơ thể cần glucose để cung cấp năng lượng cho não và hoạt động hàng ngày. Làm sao glucose cung cấp năng lượng là một đề tài dài dòng, nhưng bước 1 vẫn là làm sao glucose vào được từng tế bào. Khi glucose được tiết vào máu, nó chỉ lơ lửng như vậy và không thể xâm nhập vào tế bào để cung cấp năng lượng cho đến khi insulin có mặt. Insulin có vai trò như chìa khóa mở cửa cho glucose vào các tế bào. Và từ tính chất này, chúng ta bắt đầu phân loại bệnh tiểu đường thành hai bệnh chính.

2/ Phân loại bệnh:

a/ Bệnh tiểu đường loại 1

Bệnh tiểu đường loại 1 được công nhận ở bệnh nhân khi và chỉ khi tuyến tụy hoàn toàn không có khả năng sản xuất insulin hoặc sản xuất không đủ. Khi insulin vắng mặt, glucose sẽ tích tụ trong máu mỗi lúc một nhiều. Bởi vì máu là đường dẫn đến tất cả cơ quan trong cơ thể, khi glucose được máu truyền đến các cơ quan quan trọng như thận, lâu ngày glucose sẽ tác hại đến các cơ quan này. Thường thì bệnh nhân tiểu đường lâu ngày sẽ có nguy cơ suy thận cao và có thể dẫn đến chạy thận nhân tạo và cuối cùng là tử vong

Đa số người bị bệnh tiểu đường loại 1 sẽ thấy triệu chứng bệnh từ bé nhưng cũng rất nhiều trường hợp mãi đến tuổi dậy thì hoặc quá 30 mới xuất hiện dấu hiệu bệnh. Vì sao?

Lý do tuyến tụy không sản xuất được insulin hoặc rất rất ít insulin là vì hệ miễn dịch của cơ thể tự hủy diệt các tế bào tạo insulin trong tuyến tụy (các tế bào này có tên là “beta” như trong tia gramma, anpha, beta trong môn vật lý). Lý do vì sao hệ miễn dịch tự tiêu diệt các tế bào khỏe mạnh trong cơ thể vẫn là điều bí ẩn: một phần do gen di truyền, phần khác do môi trường và thói quen ăn uống.

Dấu hiệu bệnh tiểu đường chỉ xuất hiện khi ít nhất 90% số lượng tế bào bêta bị hủy cho nên thời điểm xuất hiện bệnh có thể là năm 6 tuổi ở người này nhưng có thể là 25 ở cá nhân khác.

b/ Bệnh tiểu đường loại 2:

Bệnh tiểu đường loại 2 có bệnh lý khác hẳn loại 1 ở chỗ tuyến tụy vẫn sản xuất insulin bình thường và các tế bào beta vẫn hoạt động tốt nhưng cơ thể không dùng được glucose vì các lý do sau: 1) cơ thể không dùng được insulin và 2) Nhu cầu cần insulin quá cao nhưng tuyến tụy không sản xuất đủ.

Insulin là chìa khóa giúp glucose vào từng tế bào, nhưng khi cơ thể không xài insulin đúng cách, glucose không vào được tế bào nên sẽ tích tụ càng cao trong máu. Và cơ thể lại thúc tuyến tụy sản xuất nhiều insulin hơn nữa. Cứ thế cái vòng luẩn quẩn khiến tế bào bêta thành ra hoạt động càng lúc càng kém vì chúng không biết đến lúc nào nên tạo insulin và lúc nào thì không. Và khi hệ quả này thiết lập, bệnh nhân sẽ thấy các triệu chứng bệnh.

Cũng giống như bệnh tiểu đường loại 1, khi insulin không giúp cơ thể dùng glucose thì đường glucose trong máu càng ngày càng cao và cuối cùng các cơ quan khác sẽ bị ảnh hưởng từ thận đến răng miệng và da.

c/ Bệnh tiểu đường tạm thời do thai kỳ

Theo thống kê của viện sức khỏe Hoa Kỳ, cứ 7 trong 100 phụ nữ đang mang thai ở nước này sẽ bị chứng tiểu đường liên quan đến thai nghén ( 7% phụ nữ mang thai sẽ bị). Thông thường bệnh tiểu đường loại này sẽ hết sau khi sinh nhưng nếu không có chế độ ăn uống và vận động thích hợp thì nhiều phụ nữ sẽ bước sang giai đoạn bệnh tiểu đường loại 2 nêu trên. Đáng buồn hơn hết là bé sinh ra cũng bị nguy cơ phát triển bệnh béo phì và bệnh tiểu đường cao hơn các bé khác đặc biệt khi gia đình không lưu ý chế độ ăn uống và hoạt động cho bé nhất là trong 5 năm đầu đời.

Lưu ý: bệnh tiểu đường  loại 1 vĩnh viễn không có cách nào làm thuyên giảm ngoài trừ thuốc. Bệnh tiểu đường loại 2 tuy không có cách chữa nhưng kết hợp chế độ ăn uống và thể thao thích hợp thì bệnh có thể thuyên giảm nhiều (đã có nhiều nghiên cứu chứng thực bệnh nhân tiểu đường loại 2 không còn sống dựa vào thuốc).

2/ Triệu chứng bệnh tiểu đường

Mặc dù bệnh lý khác nhau nhưng các loại bệnh này đều có chung triệu chứng và hệ quả.

  1. hay bị khát nước, và lại tiểu nhiều dù không dù caffeine (do đường trong máu cao khiến nước trong tế bào bị hút ra khiến tế bào bị thiếu nước và tiết ra tín hiệu khát trong não).
  2. Hay có cảm giác đói (bởi vì glucose không vào từng tế bào cung cấp năng lượng cho chúng)
  3. Mệt mỏi lâu ngày: cả não và từng tế bào trong cơ thể thiếu dinh dưỡng do gluose không vào được nên người bị bệnh sẽ mệt mỏi
  4. Sụt cân không liên quan đến quá trình giảm cân: do cơ thể không xài được calories từ glucose, nó sẽ dùng đến các nguồn năng lượng khác là mỡ dự trữ và mô cơ khiến người bệnh sụt cân mặc dù ăn uống đầy đủ
  5. Mờ mắt (do lượng đường trong máu cao khiến nước từ tròng mắt bị hút ra khiến mắt mất khả năng tập trung cho hình ảnh)
  6. Vết thương lâu lành: vì đường trong máu cao là nguồn cung cấp thức ăn cho vi khuẩn hình thành trong vết thương nên nó lâu lành hơn.
  7. Da nám hay sạm ở khủy tay, chân, kẽ chân tay, nách, và cổ: những vùng da này sẽ bị sạm ở các bệnh nhân tiểu đường nhưng không phải ai bị bệnh cũng có hiện tượng này.

 

 

 

 

Advertisements

2 thoughts on “Phần 2: Bệnh tiểu đường: Nguyên nhân, dấu hiệu và hệ quả, phân loại

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s