Bệnh trĩ: Nguyên nhân và cách phòng & chữabệnh

Mấy hôm nay có một bạn nhỏ hỏi qua Facebook cách chữa bệnh trĩ. Thật ra tôi có thể trả lời ngắn gọn cho người bạn nhỏ đó nhưng nghĩ lại nên viết ra một blog chủ yếu để chia sẻ thông tin cho mọi người và đặc biệt là để ghi rõ nguyên nhân bệnh. Rất nhiều người khi có một bệnh chứng thường chỉ tập trung vào cách chữa nhưng lại quên một điều là chúng ta nên biết nguyên nhân gây bệnh để sau này biết cách chăm sóc bản thân tốt hơn và tránh bị bệnh trở lại.

1/ Bệnh trĩ là gì?

Bệnh trĩ là bệnh liên quan đến phần ruột già. Trong ruột già có nhiều mạch máu và lớp bọc. Khi lớp bọc (màn nhầy) và mạch máu đã bị tổn thương lâu ngày thì các mạch máu sẽ sưng, dẫn đến tình trạng đi đại tiện ra máu (ở trường hợp nhẹ) hay nặng hơn thì các mạch máu đó sẽ phình to. Khi mạch máu phình to, nó vẫn được mô cơ bao bọc quanh nó cho nên người ta nhìn vào chỉ nghĩ nó là miếng thịt dư. Khi đó, người bệnh rơi vào hai trường hợp gọi là trĩ nội và trĩ ngoại.

hemorroids

a. Trĩ ngoại:

Khi phần mạch máu nằm dưới lớp da bọc ở ngay lỗ hậu môn bị tổn thương thì gọi là trĩ ngoại. So với trĩ nội, trĩ ngoại gây nhiều phiền toái hơn bởi vì có thể một phần “thịt dư” sẽ lộ ra ngoài có thể dễ dàng cảm nhận và nhìn thấy. Thêm vào đó, bởi vì phần thit dư đó thật ra là phần cuối cùng của ruột với dây thần kinh và mạch máu trong đó chứ không phải như dái tai mà không nhảy cảm.

Phần ruột già lộ ra đó mỏng hơn so với da bọc ngoài cơ thể nên nó rất dễ tổn thương đặc biệt khi rặn vì táo bón. Khi mạch máu trong khu vực này bị xuất huyết qua thời gian dài có thể cục máu đông lại sẽ gây đau đớn bất chợt kể cả khi không phải lúc đang đại tiện. Nhiều khi cục máu đông này to đủ để bạn cảm  nhận được! Khi phần máu đông này tan đi, lớp da bọc vẫn còn dính vào thành ruột già có thể sẽ gây cảm giác ngứa. Người không biết có thể nghĩ đó là do giun sán.

b. Trĩ nội:

Trĩ nội là hiện tượng mạch máu của phần trên ruột già bị trương phình do tổn thương từ táo bón và rặn lâu ngày mà thành. Thông thường khi vực bị trĩ nội cách chỗ bị trĩ ngoại khoảng 8 cm nên người bệnh không thể nhìn thấy và cũng không dễ gì cảm nhận. Trĩ nội cũng ít gây cảm giác đau kể cả khi mạch máu bị trầy. Triệu chứng thông thường là mỗi lần đi tiêu (kể cả khi không táo bón) sẽ có vệt máu đỏ tươi trên giấy toilet (có khi còn dính trên phân). Tuy trĩ ngoại có xu hướng lộ ra ngoài lỗ hậu môn, trĩ nội ở trường hợp nặng cũng sẽ lộ ra ngoài.

Tóm lại: nếu ai bị trĩ ngoại thì hay bi đau, ngứa, và có thể cảm giác được một khối u nằm ngày lỗ hậu môn. Nếu bị trĩ nội thì thường không bị đau nhưng đi tiêu ra máu và có thể bị ngứa.

2/ Nguyên nhân gây bệnh trĩ:

Bệnh trĩ xảy ra với nhiều người ở độ tuổi khác nhau. Nguyên nhân thì không nhiều nhưng cách gây bệnh của chúng đều như nhau: phần mạch máu trong ruột già bị chèn ép lâu ngày khiến máu tích tụ ở khu vực nhất định của mạch máu và khu vực đó sẽ phình to rồi dẫn đến bệnh trĩ (mạch máu ở phần ruột già bị tổn thương trực tiếp do táo bón kinh niên ( ví dụ: do thói quen ngồi đồng trên toilet hay phụ nữ mang thai có dạ con chèn ép lên khu vực ruột già).

Thêm vào đó, có nhiều người bẩm sinh đã có phần cơ trong ruột già luôn “chặt” hơn người thường nghĩa là phần cơ không thả lỏng tự nhiên cũng sẽ chèn ép mạch máu lâu dần gây bệnh trĩ.

Tuy nhiên đa số người ta không phải đối tượng đang mang thai hay  bẩm sinh có cơ ruột già bị căng mà vẫn bị trĩ. Đó là do thói quen sinh hoạt không khoa học: ngồi trên toilet lâu , không tập thể dục thường xuyên, uống ít nước, ít ăn rau và trái cây, uống kháng sinh lâu ngày, một số thuốc dùng trong các bệnh khác.

3/ Cách phòng bệnh:

Cho dù bạn là phụ nữ đang mang thai, người dùng thuốc kháng sinh hay thuốc chữa bệnh khác hay bẩm sinh có ruột đặc biệt thì bạn vẫn có thể tránh được bệnh trĩ nếu bạn để ý đến thói quen hàng ngày của mình.

a. Chống táo bón: Táo bón kinh niên là gì?

Một người biết chăm sóc việc ăn uống sẽ đi ngoài ít nhất một lần trong 36 giờ. Nếu bạn là người không có nhu cầu đi ngoài trong 3 ngày liên tục theo hay đi ngoài dưới 3 lần/ tuần và kéo dài hơn 4 tuần thì bạn bị táo bón kinh niên.

Táo bón là hậu quả của việc:

  • ít ăn rau xanh và trái cây: tôi không biết bạn ghét ăn rau và trái cây đến mức nào nhưng nếu bạn ở tuổi trẻ và trung niên thì bạn nên ăn tối thiểu 1 trái táo hay tương đương và tối thiểu một phần rau xanh cỡ 1 chén cơm đầy còn không, nhất là ở tuổi già, bạn càng dễ bị táo bón kinh niên.
  • Uống không đủ nước: nếu bạn uống ít hơn 850mL nước trong 3 ngày liên tục, bạn hãy lên tinh thần lần viếng thăm WC sắp tới sẽ là cuộc viếng thăm lâu và có thể đau đớn. Bạn nên uống tối thiểu 1.8 lít/ngày. Ai ra mồ hôi nhiều thì phải uống nhiều hơn.
  • Ít thể dục: Sự vận động toàn thân của quá trình thể dục thể thao giúp quá trình đẩy phân nhanh hơn
  • Hay nhịn đi cầu: Khi bạn cần đi ngoài thì hãy đi ngay đừng nhịn. Thói quen nín nhịn lâu ngày khiến cơ thể mất đi độ nhạy và nghĩa là nhiều phân tích lại và bạn dễ bị bón hơn.

b. Bỏ thói quen ngồi trong WC lâu:

Có nhiều người ngồi cả 30 phút trong khi quá trình đại tiện chỉ nên kéo dài 5 phút vì khi nó “đi” là đi còn không thì bạn nên tìm cách cho nó đi chứ đừng ngồi đồng.

c. Tuyệt đối không rặn

Khi bạn không đi ngoài được thì hãy dùng 1 trong 3 cách sau tùy theo mức độ “nguy cấp”

  • Cách 1: dành cho táo bón nhẹ: uống thuốc chống bón, uống nhiều nước (2-3 lít nước và ráng ăn nhiều rau và trái cây hay hạt é, hạt mè, đậu phộng (thường sẽ có kết quả trong 12h-72 h tùy theo mức độ bón
  • Cách 2: dùng lọ bơm thuốc trong hậu môn.
  • Cách 3: nếu bạn đang kẹt ngay trên bồn cầu và không đi đâu ra ngoài được thì…cách cuối cùng là dùng ba0 tay y tế hay kẹt quá thì dùng bao ny lông và cho 1 ngón vào hậu môn (mất từ 2-10 phút tùy theo).

Nói nghe ghê nhưng bạn nên làm vậy còn hơn ngồi rặng 30 phút        cũng chưa xong. Khi bác sĩ khám cho bạn cũng vậy thôi.

4/ Cách khám và chữa bệnh trĩ

a. Khám bệnh:

Để xác định bạn có bị trĩ không, bác sĩ phải quyết định bạn bị trĩ nội hay trĩ ngoại. Để biết được thì họ phải nhìn bề ngoài của hậu môn và có thể phải dùng tay cho vào để coi phân có máu hay không. Nếu nghi ngờ trĩ nội thì có thể phải dùng thiết bị nhỏ cho vào hậu môn đi sâu hơn để coi thành ruột già phía trên lỗ hậu môn có hiện tượng trĩ nội.

Cả hai cách đều không đau nhưng nhiều người cảm thấy ngại nên từ chối khám bác sĩ. Dĩ nhiên tôi hiểu sự ngại ngùng này nhưng để lâu không trị, sợ rằng ruột già viêm nhiễm sẽ gây biến chứng khác khiến phải phẩu thuật khúc ruột già đó đồng nghĩa bạn vĩnh viễn sống chung với túi phân nhân tạo lúc nào cũng mang theo bên mình thì còn đáng ngại hơn.

b. Cách chữa

Các cách chữa bệnh trĩ phải do bác sĩ trực tiếp khám cho bạn quyết định tùy theo tình trạng.

Cách 1: Dùng băng cao su để làm teo: Với người bệnh có phần “thịt dư” lộ ra nhưng không to quá, bác sĩ có thể dùng băng cao su bao quanh phần thịt dư chờ cho nó teo lại. Cách này không đau và cũng không cần phải nghỉ học nghỉ làm tịnh dưỡng nhưng lại kéo dài và cũng có khả năng tái bệnh cao. Phương pháp này kéo dài: phải làm 2-4 lần, thời gian giữa mỗi lần là 6-8 tuần.

Cách 2: Phẫu thuật cắt bỏ cục dư: Nếu phần thịt dư to hay sau khi dùng cách 1 nêu trên mà bệnh trĩ lại tái lại, bác sĩ sẽ làm tiểu phẫu lấy đi phần thịt dư. Bệnh nhân phải được gây mê nhưng có thể về nhà trong ngày hay có thể chờ qua 1 đêm nếu muốn. Dĩ nhiên sau khi phẫu thuật bạn sẽ thấy đau, nhưng 95% bệnh không tái phát. Thường thì vết thương lành sau 7-10 ngày nhưng trong khoảng thời gian này bệnh nhân không đi làm được

Cách 3: Chỉnh cục dư vào vị trí cũ bằng cái ghim dập: Thay vì phẫu thuật, bác sĩ sẽ dùng ghim dập bấm phần thịt dư vào vị trí cũ của mạch máu trước khi nó phình to thành cục thịt dư hiện nay. Phương pháp này chủ yếu dành cho trĩ nội. Cách này vẫn yêu cầu bệnh nhân được gây mê nhưng thời gian hồi phục nhanh hơn và ít đau hơn.

 

 

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s