Câu trả lời ngắn cho câu hỏi trên là: “có khả năng…CÒN TÙY…”

Còn tùy theo loại hình tập, có thêm các bài tập chú trọng cả hai sức va chạm thấp (low impact) và sức va chạm cao (high impact), tần suất tập, cường độ tập, dinh dưỡng (bao gồm tình trạng nước uống đủ hay không), và quan trọng nữa là “đã tập được bao lâu”.

Hầu hết càng tập lâu thì khả năng bị chấn thương càng cao bởi vì qua thời gian dài tập luyện, tuy cơ bắp có thể phát triển khỏe hơn, nhưng gân, dây chằn, và cả xương sẽ tới một giai đoạn xuống dốc. Nói cách khác, nếu bạn chạy bộ nhiều năm, khả năng chấn thương sẽ tăng theo thời gian so với các tân binh mới bắt đầu môn này. Thế nhưng, quy tắc chung là vậy nhưng còn nhiều yếu tố khác sẽ ảnh hưởng đến cục diện như độ khỏe của cơ bắp, tính cân bằng của cơ thể, cường độ tập, và dinh dưỡng.

Hãy nói đến yếu tố dinh dưỡng một chút: nếu bạn không uống đủ nước, hoặc ăn kém vài hôm, khả năng tập thể thao sẽ bị ảnh hưởng ngay-nhưng có thể không dẫn đến chấn thương ngay nếu bạn lắng nghe cơ thể trong lúc tập và tự mình điều chỉnh lại cường độ tập (ví dụ tập ít tạ hơn, chạy chậm lại, tập các bài yoga dễ hơn trong ngày hôm đó). Nhưng nếu bạn cố chạy ở vận tốc lâu nay vẫn chạy, hay hôm đó chọn đường chạy dốc hơn hay nhiều đất cát thay vì đường láng nhựa, thì cơ thể không đủ sức (năng lượng) sẽ phải hoạt động nhiều hơn bằng cách vận dụng các cơ bắp lân cận và lúc này là lúc bạn dễ bị chấn thương nhất. Nhìn chung chấn thương vì lý do này rất nhẹ, chỉ là một nhóm cơ bị “căng”, có thể gây nhức khi bạn cử động ở một góc độ nhất định và thường biến mất sau vài ngày hoặc chậm lắm là 1-2 tuần.

Đó là lý do trong nhóm chạy chuyên nghiệp có câu nói “no garbage mileage” (nôm na là không chạy những đường km rác) nếu hôm đó không khỏe. Vì hầu như lúc bạn không cảm thấy khỏe mà phải tập thì chất lượng sẽ là chất lượng cùn. Và những hôm như vậy, bạn nên chọn cách tập sao cho dễ dàng hay tốt nhất là chọn một môn khác ít đòi hòi sức hơn hoặc nghỉ một hôm.

Tiếp theo là độ khỏe của cơ bắp: cơ bắp phải đủ khỏe để bạn tập một loại hình nhất định. Đơn cử là môn chạy và môn thể hình, bạn có thể chạy 10km/h dễ dàng và với tốc độ đó (tùy theo cân nặng nữa) bạn tạo ra công năng, ví như 100 watts, nhưng khi bạn đi đẩy tạ tay (bench press), chưa chắc gì bạn đã đẩy nổi 20 kg. Lý do là cơ bắp ở phần chân bạn khỏe hơn cơ bắp ở tay và ngực. Nếu cơ bắp không đủ khỏe mà bạn cố “lên đô” quá giới hạn của chúng thì dĩ nhiên khả năng chúng biểu tình đình công và treo giò bạn là chuyện hoàn toàn có thể xảy ra.

Cuối cùng là độ thăng bằng của cơ thể. Hầu như cơ thể con người không bao giờ có tính “cân bằng tuyệt đối”. Một nửa mặt của bạn sẽ khác chút đỉnh với nửa kia. Một nửa thân trái (hay phải) sẽ khỏe hơn nửa còn lại. Bạn có để ý nếu bạn đứng trên 1 chân thì có thể đứng trên một chân trái (hay phải) sẽ dễ dàng hơn, ít run hơn khi đứng trên chân kia? Điều đó hoàn toàn bình thường. Trước khi bị xe tải tông, chân trái của tôi thật ra vững hơn chân phải nhưng sau tai nạn đó thì đứng một chân bằng chân phải dễ dàng hơn và chân trái đến nay vẫn không thể chống nổi cân nặng của cơ thể. Tính cân bằng của cơ thể thường khác nhau ở những phần gân, cơ, khớp khác nhau của cơ thể và có thể nói tính cân bằng bằng và độ khỏe của các phần gân, cơ khớp hầu như liên hệ chặt chẽ với nhau. Nếu tính cân bằng không có, bạn sẽ dễ dàng biểu diễn một động tác trong toàn bài tập sai lầm và chỉ 1 động tác có thể đã đủ để dẫn đến chấn thương. Hầu hết các môn thể thao sẽ giúp bạn đạt được tính thăng bằng ở những phần cơ thể sử dụng để biểu diễn động tác, nhưng các cơ bắp ở phần lưng thường…bị thiệt thòi vì rất ít bài tập có thể rèn luyện phần lưng trừ vài thế bơi và các thế đạp xe đua chuyên nghiệp. Vì lý do này, tập thể hình với các bài chú trọng phần lưng và vai, môn yoga (tùy thế tập), và môn pilates (tùy bài tập) sẽ là cách duy nhất bạn có thể luyện độ thăng bằng và cả độ khỏe của lưng.

Bạn nên nhớ hầu hết lời than phiền đau nhức lưng hay thảm hơn là đau dây thần kinh tọa đến từ các bà bầu (kể cả sau khi sinh) và những người trung niên hay cao tuổi và cả lớp trẻ là do thiếu chú trọng rèn luyện độ bền và thăng bằng của cơ bắp vùng lưng.

Dĩ nhiên rất dễ dàng “bỏ quên” phần lưng vì….bạn không thấy lưng mình, và cũng vì phong trào sức khỏe, phim, ảnh toàn chú trọng 6 múi với bắp chuột thì khi bạn tập cũng dễ có xu hướng chọn các bài tập sao cho có 6 múi với chuột cho bằng người ta. Nhưng tôi cá với bạn điều này: 6 múi với hai con chuột của bạn sẽ không làm giảm cơn đau khi cái lưng nó lên tiếng đình công-và tệ hơn nữa, 6 múi với chuột của bạn sẽ “đi đời” theo thời gian và cơn đau lưng thì vĩnh viễn ở lại với bạn (well…có thể là không nếu bạn uống chục viên thuốc giảm đau hay có thể mổ bụng nhét vào một túi thuốc giảm đau tiết thẳng vào màu với liều chỉ định).

Vanity does not last.