Tuần này ở chỗ phát lương thực cho người nghèo đang lao xao chuyện tiểu bang sẽ cắt hết nguồn cung cấp trái cây, bánh mì, bánh ngọt, và những thứ lương thực khô thông dụng như gạo, ngũ cốc ăn sáng, bột mì, và mì khô. Vậy rốt cuộc họ chừa lại mỗi rau củ tươi, rau củ đóng lon, rau củ sấy khô, bơ đậu phộng (và các hạt khác), và đậu (đồ legume) khô và đóng lon. Nhân viên làm tình nguyện như tôi thì không có gì phải lo, nhưng nhân viên làm công ăn lương cho chính phủ thì lo sốt vó vì họ phải đối diện với trách nhiệm làm sao kiếm cho đủ đồ ăn để phát. Thực phẩm tại chi nhánh phát lương thực này một phần là đến từ chính phủ, nhưng phần nhiều là do của quyên góp. Ví như siêu thị Walmart, mỗi tuần họ đều thải ra rất nhiều bánh ngọt và bánh mì tươi không bán được và họ gọi những chi nhánh phát lương thực cho người nghèo đến lấy về. Nếu chính sách nhà nước của bang này cấm không cho phát thì lần tới Walmart có gọi thì nhân viên cũng không thể đến lấy hàng về. Đến food bank một lần bạn sẽ thấy ít nhất 4/10 số lượng thực phẩm là đồ có gốc tinh bột và đường-và nếu bây giờ nhà nước tẩy chay luôn trái cây thì coi như 50% số lượng thực phẩm lâu nay phát cho dân sẽ không được cấp nữa. Số lượng người nghèo thì vẫn vậy-chỉ có tăng chứ không giảm mà đồ ăn thì giảm 50%-nghĩa là các anh chị nhân viên kia phải bấm điện thoại nhiều hơn để kiếm đủ số thay thế cho 50% lượng “hàng cấm”. Tất nhiên, lý do chính phủ bang này cấm không cho phát những thứ thực phẩm kia vì họ cho rằng như thế sẽ giúp kiểm soát số lượng người bị (phát hiện) có bệnh tiểu đường.

Lý do thì chính đáng, nhưng suy nghĩ lại: những người nghèo tôi gặp tại chỗ này 75% là vừa cân và số còn lại bị béo phì ở phần giữa (tức là cái bụng to hơn cái trống bất kể cân nặng có đúng chuẩn hay vượt chuẩn). Như vậy có đáng để nhà nước lo? Xét ra thì đáng vì ¼ dân số là một con số đáng kể. Tuy nhiên, với những người nghèo thu nhập thấp hay vô gia cư, họ không có nhiều lựa chọn về thực phẩm: họ phải có đủ calo, thậm chí nhiều calo hơn người thường khi mùa lạnh đến mà họ phải ở ngoài trời 24/24. Với người thu nhập thấp có nhà cửa còn đỡ, những người vô gia cư đến đây có khi hỏi: cô có mấy cái lon đồ hộp nào có móc sẵn không? (ý họ là những cái lon thường cần có đồ khui thì họ không dùng được vì…họ nghèo đến nỗi cái đồ khui cũng không có). Tương tự, những người vô gia cư này cũng không thể nấu nướng gì được với rau củ tươi (và loại đóng hộp thì họ cần phải có đồ khui hoặc loại hộp có móc khui sẵn). Vậy với những người vô gia cư này, trái cây, bánh mì, bánh ngọt, và các thứ đóng gói khác như mì gói, bánh chip là nguồn cung cấp calo chính với họ. Bây giờ cấm hết thì lấy gì ăn?

Dĩ nhiên với người có thu nhập tốt hoặc có của dư thì hữu cơ này, nguyên cám nọ, rồi lo cả dầu gội đầu có sulfate hay không, nhưng những tiêu chuẩn này không thể áp dụng cho người chỉ có một mục tiêu: sống qua ngày. Và quả thật, ngay cả khi đối diện với bệnh nhân vừa ung thư vừa bị tiểu đường thì mục tiêu nào quan trọng hơn khi bệnh nhân chỉ ăn nổi những thứ dễ vào và vô vị như bánh cracker-chả lẽ cấm không cho ăn vì lo tiểu đường trong khi người ta có thể chết vì suy nhược bởi quá trình trị liệu ung thư? Phải ưu tiên cho mục tiêu sống còn trước khi lo những thứ khác.

Rồi các nhân viên sau khi họp về ngồi lại chửi rủa nhà nước. Một bà phát biểu: nếu cấm những thứ tinh bột và đường thì lẽ ra phải cấm luôn cả thịt và đậu! Tôi đang ngồi xếp bọc ni lông cách đó không xa, nghe bà ấy phát ngôn xong tôi muốn choáng váng như tuột đường huyết. Ít ra bà ta đã từng nghe về Atkin’s diet hay low carb? Chưa kịp tỉnh táo lại đã nghe thêm một câu nữa: kể cả mỡ cũng được phân hủy thành glycerol và từ đó thành carbohydrate là đơn vị nhỏ nhất cung cấp năng lượng. Nói kiểu đó hệt như so sánh kim cương với than đen vậy. Ok, đúng là mỡ sẽ được phân hủy thành glycerol rồi từ đó chuyển thể sang đường glucose, nhưng mà đường huyết sẽ không bao giờ tăng nếu người ta chỉ ngốn thịt và mỡ và không đụng đến tinh bột và đường vì số lượng glucose cung cấp bởi mỡ và đạm không đủ để làm tăng đường huyết quá mức chuẩn (cần thiết). Thế nên người ăn low carb không bị tăng đường huyết rồi thành tiểu đường.

Chưa hết shock 1 đến shock 2: bà ấy tiếp tục thuyết trình về việc cấm trái cây là vớ vẩn (và tôi đồng ý) bởi vì đường trong trái cây không phải như đường trong tinh bột hay đường cát và trái cây có nhiều dinh dưỡng mà những thực phẩm khác không có. Nghe đến đây phải cố lắm tôi mới không nhảy lên cười như điên. Tất cả những gì bà ấy nói có chút sự thật trong đó nhưng không phải là toàn cảnh sự thật. Đường trong trái cây là fructose và tất nhiên công thức khác với hàng chục loại đường khác nhưng xét cho cùng sau khi vào cơ thể sẽ bị phân nhỏ thành glucose. Thật ra, cơ quan duy nhất có thể “đối phó” với fructose là lá gan. Thế nên, khi ăn một lượng lớn trái cây, có nhiều người trong 1-2 giờ cảm thấy khó tiêu, chướng bụng, bởi vì họ ăn quá nhiều fructose vượt quá mức lá gan có thể xử lý nên phần không xử lý kịp ngồi đó trong hệ tiêu hóa. Phần còn lại của câu phát biểu kia là trái cây có nhiều dinh dưỡng mà những thực phẩm khác không có. Sai hoàn toàn. Trái cây chủ yếu cung cấp vitamin C và rất ít những vitamin B quan trọng ở số lượng đáng kể. Một ít trái cây cung cấp kali, nhưng cũng không đáng kể (vì muốn đáng kể thì phải ăn vài trái cam hay chuối hay vài quả vả). Và, chả mấy ai thiếu vitamin C kể cả khi họ chả ăn trái cây. Lý do: đồ đóng gói đóng lon thường có vitamin C làm chất bảo quản và lý do khác là rau củ cũng có vitamin C rất nhiều. Tôi không mấy khi ăn trái cây (kiểu như vài tháng mới mua trái cây 1 lần vì ở Mỹ chả có trái cây nào tôi thích) và có thấy chảy nứu răng vì rau củ quá nhiều vitamin C rồi. Nói cách khác, trái cây không phải cần thiết cho một chế độ ăn hoàn thiện và thật ra trái cây nên được nhìn ở góc độ là “đồ tráng miệng hoàn hảo” vì cung cấp chất ngọt thỏa mãn cơn thèm ngọt nhất thời và ít năng lượng hơn. Nói gì nói, giữa cái cup cake và một trái cam thì một trái cam cùng cỡ cung cấp khoảng 80 calo trong khi cái cupcake bèo nhất cũng 350 calo. Chưa kể trái cam mất ít nhất 5 phút từ lúc lột vỏ đến khi ăn xong, còn cái cupcake chưa tới 1 phút là xong rồi. Sau cùng là trái cam ngồi trong bao tử khá lâu trong khi cupcake “đi” nhanh và tăng đường huyết nhanh. Thế nhưng, rất nhiều người thừa cân béo phì (như quý bà phát biểu trên kia) tin tưởng rằng trái cây rất tốt và nếu tốt thì ăn nhiều vào. Rất nhiều người có vấn đề với cân năng chỉ đơn giản vì việc uống nước ép trái cây và ăn trái cây vô độ.

Hy vọng bà ấy không đi rêu rao ngoài phố như thế để đến tai những người không hiểu biết về phương diện này bị lượm những thông tin sai lạc. Nam mô a di đà. God bless your soul!